Ai Giám Sát Doanh Nghiệp Trong Thời Gian Thực Hiện Phương Án Phục Hồi?
1. Ai là người trực tiếp giám sát doanh nghiệp trong thời gian phục hồi?
Theo quy định tại Điều 35 Luật Phục hồi, phá sản 2025 về giám sát thực hiện phương án phục hồi hoạt động kinh doanh, chủ thể chịu trách nhiệm giám sát trực tiếp các hoạt động của doanh nghiệp chính là Quản tài viên hoặc Doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản.
Bên cạnh đó, quá trình giám sát này không hoạt động độc lập mà chịu sự quản lý, chỉ đạo trực tiếp từ Thẩm phán phụ trách vụ việc, đồng thời có sự theo dõi sát sao từ phía Chủ nợ (thông qua Ban đại diện chủ nợ). Cơ chế giám sát nhiều lớp này giúp ngăn ngừa tình trạng doanh nghiệp tẩu tán tài sản hoặc thực hiện các hoạt động sai lệch với phương án đã được Hội nghị chủ nợ thông qua.
2. Quyền hạn và nhiệm vụ của Quản tài viên khi giám sát phục hồi
Trong giai đoạn này, Quản tài viên (hoặc Doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản) đóng vai trò trung tâm, bám sát các hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Căn cứ quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Quản tài viên trong thủ tục phục hồi theo Luật Phục hồi, phá sản 2025, chủ thể này có những quyền hạn cụ thể như sau:
2.1. Giám sát mọi hoạt động kinh doanh và tiến độ phương án
Quản tài viên có nhiệm vụ giám sát chặt chẽ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, hợp tác xã. Đặc biệt, họ phải theo dõi toàn bộ quá trình hoàn thiện cũng như tiến độ thực hiện phương án phục hồi hoạt động kinh doanh nhằm đảm bảo doanh nghiệp đang đi đúng hướng cam kết với các chủ nợ.
2.2. Quản lý tài liệu và ngăn chặn tẩu tán tài sản
Quản tài viên được quyền xác minh, thu thập và quản lý các tài liệu, chứng cứ liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp. Để bảo toàn tài sản, Quản tài viên có quyền ngăn chặn doanh nghiệp bán hoặc chuyển giao tài sản nếu không được phép của Thẩm phán. Khi phát hiện rủi ro thất thoát, họ có quyền đề nghị Thẩm phán áp dụng ngay các biện pháp khẩn cấp tạm thời.
2.3. Báo cáo định kỳ và chịu trách nhiệm trước Thẩm phán
Xuyên suốt quá trình thực hiện phương án, Quản tài viên không tự ý ra các quyết định vượt thẩm quyền mà phải liên tục báo cáo tình hình giám sát và việc thực hiện nhiệm vụ của mình theo yêu cầu của Thẩm phán. Họ hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Thẩm phán và pháp luật về tính chính xác, minh bạch trong công tác của mình.
3. Quyền hạn của Thẩm phán đối với quá trình thực hiện phương án
Thẩm phán là người đại diện cho Tòa án nhân dân, nắm giữ quyền quyết định mang tính chất quyền lực nhà nước đối với toàn bộ vụ việc phục hồi, phá sản. Trong thời gian doanh nghiệp thực hiện phương án phục hồi, Thẩm phán có các quyền hạn cốt lõi sau:
3.1. Chỉ đạo giám sát và yêu cầu thu thập chứng cứ
Thẩm phán hướng dẫn, yêu cầu những người tham gia thủ tục phục hồi (bao gồm doanh nghiệp và Quản tài viên) thu thập, giao nộp tài liệu, chứng cứ để chứng minh hoạt động phục hồi là hợp pháp và có căn cứ. Thẩm phán có quyền yêu cầu Quản tài viên báo cáo chi tiết về tình trạng của doanh nghiệp bất kỳ lúc nào.
3.2. Áp dụng, thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời
Dựa trên báo cáo và đề nghị của Quản tài viên hoặc các bên liên quan, Thẩm phán có thẩm quyền ra quyết định áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời (như phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản...) để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ nợ nếu nhận thấy doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm.
3.3. Quyết định đình chỉ phương án phục hồi
Nếu trong quá trình giám sát, Thẩm phán nhận thấy doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng cam kết, lợi dụng thủ tục phục hồi để xâm phạm lợi ích của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác, hoặc phương án không thể thực hiện thành công, Thẩm phán có quyền ra quyết định đình chỉ thủ tục phục hồi. Hệ quả của việc đình chỉ này thường là chuyển doanh nghiệp sang thủ tục tuyên bố phá sản.
4. Sự tham gia giám sát của Ban đại diện chủ nợ
Quyền lợi của các chủ nợ gắn liền trực tiếp với kết quả của phương án phục hồi, do đó Luật Phục hồi, phá sản 2025 cũng trao quyền giám sát gián tiếp cho các chủ nợ. Cụ thể, Ban đại diện chủ nợ có quyền:
Trình bày ý kiến đánh giá về phương án phục hồi và hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Đưa ra yêu cầu buộc Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản phải tiến hành kiểm tra, giám sát chuyên sâu đối với các hoạt động cụ thể của doanh nghiệp nếu có nghi ngờ về tính minh bạch.
5. Kết luận
Căn cứ theo hệ thống pháp luật hiện hành và Luật Phục hồi, phá sản 2025, người giám sát trực tiếp doanh nghiệp trong suốt thời gian thực hiện phương án phục hồi là Quản tài viên / Doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản. Trong khi đó, Thẩm phán đóng vai trò là cơ quan tài phán tối cao, trực tiếp chỉ đạo, tiếp nhận báo cáo và ra các quyết định pháp lý quan trọng. Sự phối hợp này, cùng sự theo dõi sát sao từ Ban đại diện chủ nợ, tạo ra một khung pháp lý vững chắc giúp doanh nghiệp có cơ hội tái cơ cấu thành công và đảm bảo sự công bằng cho mọi bên liên quan.
Bình luận