Công ty đang nợ đầm đìa có xin Giải thể được không hay bắt buộc phải Phá sản?
1. Công ty đang nợ đầm đìa có xin Giải thể được không?
Câu trả lời khẳng định là KHÔNG THỂ. Doanh nghiệp đang nợ nần, không có khả năng thanh toán các khoản nợ thì không đủ điều kiện để tiến hành thủ tục giải thể.
Theo quy định tại khoản 2 Điều 207 Luật Doanh nghiệp 2020, điều kiện tiên quyết để một doanh nghiệp được phép giải thể là:
"Doanh nghiệp chỉ được giải thể khi bảo đảm thanh toán hết các khoản nợ, nghĩa vụ tài sản khác và doanh nghiệp không trong quá trình giải quyết tranh chấp tại Tòa án hoặc Trọng tài."
Về bản chất, giải thể là thủ tục tự nguyện (hoặc bắt buộc khi hết thời hạn/bị thu hồi giấy phép) dành cho các doanh nghiệp còn "khỏe mạnh" về mặt tài chính tài sản, tức là giá trị tài sản hiện có của công ty lớn hơn hoặc bằng tổng các khoản nợ. Nếu công ty cạn kiệt dòng tiền, không thể trả lương cho người lao động, không thể thanh toán nợ thuế hoặc nợ đối tác thì Cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ từ chối hồ sơ giải thể của doanh nghiệp.
2. Công ty mất khả năng thanh toán bắt buộc phải làm thủ tục gì?
Khi công ty nợ đầm đìa và không đủ tiền để tự thanh toán các khoản nợ, doanh nghiệp đã rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán. Lúc này, thủ tục bắt buộc phải áp dụng là Thủ tục Phục hồi, Phá sản dưới sự giám sát của Tòa án.
Từ ngày 01/03/2026, Luật Phục hồi, Phá sản 2025 (Số 142/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, thay thế cho Luật Phá sản 2014. Căn cứ theo khoản 1 Điều 5 Luật Phục hồi, Phá sản 2025, tiêu chí xác định tình trạng pháp lý này như sau:
"Mất khả năng thanh toán là tình trạng của doanh nghiệp khi không thanh toán được khoản nợ sẽ đến hạn trong 06 tháng hoặc khoản nợ đã đến hạn nhưng chưa quá 06 tháng."
Khi rơi vào tình trạng này, các chủ thể sau đây có quyền và nghĩa vụ nộp đơn lên Tòa án yêu cầu mở thủ tục phục hồi, phá sản:
Người có nghĩa vụ nộp đơn: Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp; Hội đồng quản trị (Công ty Cổ phần), Hội đồng thành viên (Công ty TNHH từ 2 thành viên trở lên, Công ty hợp danh); Chủ sở hữu công ty TNHH 1 thành viên hoặc Chủ doanh nghiệp tư nhân.
Người có quyền nộp đơn: Chủ nợ không có bảo đảm, chủ nợ có bảo đảm một phần, người lao động (khi không được trả lương), cơ quan bảo hiểm xã hội (khi doanh nghiệp nợ đọng BHXH, BHYT).
3. Điểm mới ưu việt: Ưu tiên thủ tục "Phục hồi" thay vì vội vàng "Phá sản"
Một trong những bước tiến lớn nhất của Luật Phục hồi, Phá sản 2025 so với các quy định cũ là sự thay đổi tư duy pháp lý từ "khai tử" sang "tái sinh". Pháp luật hiện hành thiết lập nguyên tắc ưu tiên áp dụng thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh thay vì vội vàng thanh lý tài sản.
Khi nộp đơn lên Tòa án, Tòa án sẽ không lập tức tuyên bố công ty phá sản mà doanh nghiệp sẽ được trao cơ hội:
Xây dựng phương án phục hồi: Doanh nghiệp có thể đàm phán xin giãn nợ, khoanh nợ, chuyển đổi khoản nợ thành cổ phần, hoặc tìm kiếm nhà đầu tư mới rót vốn để vượt qua khủng hoảng.
Hội nghị chủ nợ biểu quyết: Phương án phục hồi cần được đưa ra tại Hội nghị chủ nợ. Điểm mới tại Luật 2025 là ngưỡng biểu quyết thông qua phương án phục hồi đối với thủ tục thông thường và thủ tục rút gọn đã được điều chỉnh hợp lý, thể hiện đặc thù bảo vệ doanh nghiệp tốt hơn.
Chỉ khi doanh nghiệp không thể xây dựng được phương án phục hồi, hoặc phương án đó không được Hội nghị chủ nợ thông qua, Tòa án mới chính thức ra Quyết định tuyên bố phá sản và tiến hành thanh lý, phân chia tài sản theo tỷ lệ luật định.
4. Rủi ro pháp lý khi cố tình dùng hồ sơ giải thể giả mạo để trốn nợ
Thực tế, có không ít doanh nghiệp vì muốn né tránh sự phức tạp của Tòa án hoặc muốn "chối bỏ" khoản nợ nên đã làm giả biên bản cam kết "đã thanh toán hết nợ" để nộp hồ sơ xin giải thể.
Theo Luật Doanh nghiệp 2020, hành vi này phải đối mặt với rủi ro pháp lý vô cùng nghiêm trọng. Pháp luật quy định trách nhiệm liên đới đối với thành viên, cổ đông, chủ doanh nghiệp tư nhân và người quản lý công ty:
Nếu hồ sơ giải thể không chính xác, giả mạo nhằm trốn tránh thực hiện nghĩa vụ, các cá nhân liên quan phải cùng liên đới chịu trách nhiệm bằng tài sản cá nhân đối với các khoản nợ chưa thanh toán trong thời hạn 05 năm kể từ ngày nộp hồ sơ giải thể.
Ngoài ra, việc doanh nghiệp biết mình mất khả năng thanh toán nhưng người đại diện theo pháp luật chây ì, không chịu nộp đơn mở thủ tục phục hồi/phá sản cũng sẽ bị xem xét trách nhiệm, hạn chế quyền quản lý doanh nghiệp trong tương lai theo quy định của pháp luật.
Kết luận
Tóm lại, một công ty đang "nợ đầm đìa", không đủ khả năng thanh toán nợ nần không thể tiến hành thủ tục Giải thể mà bắt buộc phải nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục Phục hồi, Phá sản tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền. Việc tuân thủ đúng trình tự của Luật Phục hồi, Phá sản 2025 không chỉ giúp người quản lý tránh được các trách nhiệm pháp lý liên đới mà còn mở ra cơ hội hợp pháp để tái cơ cấu, khôi phục lại doanh nghiệp dưới sự bảo vệ của pháp luật.
Bình luận