Cập nhật Luật Phục hồi, Phá sản mới nhất: Những quy định doanh nghiệp không thể bỏ qua

Ngày 11/12/2025, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Phục hồi, phá sản năm 2025 (Luật số 142/2025/QH15) thay thế cho Luật Phá sản 2014,. Với mục tiêu khắc phục những hạn chế tồn đọng và lành mạnh hóa nền kinh tế, văn bản luật này mang đến nhiều sự thay đổi lớn từ tư duy lập pháp đến thực tiễn áp dụng.

1. Tổng quan về Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15  

Theo định hướng mới, Nhà nước chú trọng vào việc tạo cơ hội cho doanh nghiệp "tái sinh" thay vì chỉ tập trung vào thanh lý tài sản như trước đây.

• Thời điểm có hiệu lực: Luật Phục hồi, phá sản 2025 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/03/2026.  

• Bố cục của Luật: Văn bản được thiết kế với 8 chương và 88 Điều. Cấu trúc cụ thể bao gồm:  

  • Chương I: Những quy định chung (Điều 1 - 23).  

  • Chương II: Thủ tục phục hồi (Điều 24 - 37).  

  • Chương III: Thủ tục phá sản (Điều 33 - 67).  

  • Chương IV: Thủ tục phục hồi, phá sản rút gọn (Điều 68 - 72).  

  • Chương V: Yêu cầu nước ngoài hỗ trợ vụ việc và công nhận bản án nước ngoài (Điều 73 - 75).  

  • Chương VI: Thi hành quyết định tuyên bố phá sản (Điều 76 - 82).  

  • Chương VII: Trách nhiệm các bên liên quan, xử lý vi phạm, khiếu nại (Điều 83 - 85).  

  • Chương VIII: Điều khoản thi hành (Điều 86 - 88).  

2. Những điểm mới đột phá doanh nghiệp không thể bỏ qua  

Sự ra đời của Luật Phục hồi, phá sản 2025 mang lại hành lang pháp lý an toàn và minh bạch hơn, với những quy định trọng điểm sau:  

2.1. Đổi tên Luật và ưu tiên thủ tục phục hồi độc lập (Chương II)  

Việc đổi tên từ "Luật Phá sản" thành "Luật Phục hồi, phá sản" phản ánh rõ nét việc tách bạch hai thủ tục độc lập: Thủ tục phục hồi và Thủ tục phá sản.

Theo Luật mới, doanh nghiệp hoặc hợp tác xã khi rơi vào nguy cơ mất khả năng thanh toán có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh đi kèm với phương án phục hồi rõ ràng. Bên cạnh đó, Điều 4 cũng quy định Nhà nước có chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp này thông qua các biện pháp về thuế, tín dụng, lãi suất, chuyển đổi số nhằm giúp doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn.  

2.2. Bổ sung chủ thể có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản (Điều 38)  

Đây là một trong những thay đổi quan trọng nhất có tính răn đe cao đối với các doanh nghiệp chây ì nghĩa vụ tài chính. Căn cứ theo Điều 38 Luật Phục hồi, phá sản 2025, bổ sung thêm hai chủ thể có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã:  

1. Cơ quan quản lý thuế.

2. Cơ quan bảo hiểm xã hội: Có quyền nộp đơn khi doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và đã được cơ quan thông báo đôn đốc nhưng không có phản hồi trong 03 năm liên tiếp gần nhất,.  

2.3. Áp dụng thủ tục phục hồi, phá sản rút gọn (Điều 68)  

Nhằm giảm tải áp lực thời gian và chi phí, thủ tục rút gọn được thiết kế dành riêng cho nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo Khoản 2 Điều 68, Thẩm phán phải xem xét quyết định áp dụng thủ tục phục hồi rút gọn trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thụ lý nếu doanh nghiệp thuộc các trường hợp:  

• Có từ 20 chủ nợ không có bảo đảm trở xuống và tổng các khoản nợ gốc phải thanh toán từ 10 tỷ đồng trở xuống.  

• Doanh nghiệp, hợp tác xã ở quy mô nhỏ, siêu nhỏ.  

2.4. Ngân sách nhà nước hỗ trợ tạm ứng chi phí phá sản (Điều 20)  

Trước đây, nhiều vụ việc phá sản bị đình trệ do người nộp đơn không có khả năng nộp tạm ứng chi phí. Theo Điều 20, ngân sách nhà nước sẽ bảo đảm việc tạm ứng chi phí phá sản trong trường hợp:  

• Người nộp đơn là người lao động, tổ chức công đoàn, cơ quan quản lý thuế hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội.  

• Doanh nghiệp, hợp tác xã hoàn toàn không còn tài sản hoặc tài sản không đủ thanh toán chi phí phá sản.

  Khoản tiền này sẽ được hoàn trả lại cho ngân sách nhà nước sau khi hoàn tất việc xử lý tài sản của doanh nghiệp.  

2.5. Chuyển đổi số trong giải quyết phá sản (Điều 17 & Điều 23)  

Nhằm bắt kịp xu hướng số hóa, pháp luật hiện hành đã cho phép thực hiện các thủ tục pháp lý trên môi trường điện tử, bao gồm:  

• Nộp đơn, nộp lệ phí, chi phí trực tuyến.  

• Gửi, nhận văn bản, tài liệu, chứng cứ thông qua hệ thống điện tử.  

• Tổ chức các phiên họp giải quyết vụ việc trực tuyến.

  Tất cả thông tin về vụ việc sẽ được công khai minh bạch trên Cổng thông tin điện tử quốc gia về phục hồi, phá sản doanh nghiệp,.  

3. Lời kết  

Luật Phục hồi, phá sản 2025 (Luật số 142/2025/QH15) đánh dấu một bước chuyển mình lớn của hệ thống pháp luật kinh tế Việt Nam. Không chỉ khắc phục sự chậm trễ trong việc giải quyết các vụ việc phá sản trước đây, đạo luật mới còn mở ra "phao cứu sinh" hợp pháp cho các doanh nghiệp đang đứng trên bờ vực khủng hoảng tài chính,.  

Doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại năng lực tài chính, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về nộp thuế và bảo hiểm xã hội để tránh rủi ro pháp lý không đáng có khi Luật chính thức đi vào thực tiễn từ ngày 01/03/2026,.