Thẩm quyền giải quyết phá sản: Nộp đơn tại đâu theo Luật Phục hồi, phá sản 2025?
1. Sự thay đổi cốt lõi về thẩm quyền theo Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP
Trước đây, thẩm quyền giải quyết phá sản sơ thẩm chủ yếu được chia theo cấp Huyện và cấp Tỉnh. Tuy nhiên, căn cứ theo Điều 5 Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP (có hiệu lực từ 01/07/2025), cơ cấu thẩm quyền của Tòa án nhân dân đã được điều chỉnh mạnh mẽ để phù hợp với Luật Tổ chức Tòa án nhân dân mới.
Điểm nổi bật nhất là sự xuất hiện của Tòa án nhân dân khu vực. Tòa án này sẽ tiếp nhận và kế thừa toàn bộ thẩm quyền giải quyết các vụ việc sơ thẩm từ Tòa án cấp huyện cũ, bao gồm cả các vụ việc phá sản và phục hồi doanh nghiệp. Việc này nhằm mục tiêu chuyên môn hóa đội ngũ Thẩm phán và nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ việc kinh tế, thương mại.
2. Thẩm quyền giải quyết phá sản: Nộp đơn tại đâu?
Căn cứ theo Luật Phục hồi, phá sản 2025 và Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP, người nộp đơn (người đại diện hợp pháp, chủ nợ, người lao động...) cần nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi hoặc phá sản tại các cơ quan sau tùy theo tính chất vụ việc:
2.1. Thẩm quyền sơ thẩm: Tòa án nhân dân khu vực
Theo Điểm c, Khoản 1, Điều 5 Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết sơ thẩm hầu hết các vụ việc phá sản. Cụ thể:
Doanh nghiệp, HTX đăng ký kinh doanh tại địa hạt của Tòa án nhân dân khu vực nào thì nộp đơn yêu cầu giải quyết phá sản tại Tòa án nhân dân khu vực đó.
Tòa án nhân dân khu vực thực hiện thụ lý đơn, chỉ định Quản tài viên, và xem xét ra quyết định áp dụng thủ tục phục hồi hoặc tuyên bố phá sản đối với các doanh nghiệp không có yếu tố phức tạp vượt cấp.
2.2. Thẩm quyền xem xét lại và phúc thẩm: Tòa án nhân dân cấp tỉnh
Với sự phân luồng mới, Tòa án nhân dân cấp tỉnh không còn tập trung vào thụ lý sơ thẩm các vụ án thông thường. Thay vào đó, Tòa án cấp tỉnh đóng vai trò:
Xem xét lại và giải quyết các khiếu nại, kháng nghị đối với các quyết định (như quyết định mở hoặc không mở thủ tục phá sản, quyết định tuyên bố phá sản) do Tòa án nhân dân khu vực ban hành.
Giải quyết sơ thẩm đối với một số vụ việc phá sản có tính chất đặc biệt phức tạp hoặc có yếu tố nước ngoài (tùy thuộc vào hướng dẫn chi tiết về lãnh thổ và phân cấp theo Luật và các Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội).
2.3. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp & Giám đốc thẩm: Tòa án nhân dân tối cao
Theo Điều 2 Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP và các quy định của Luật Phục hồi, phá sản 2025:
Tòa án nhân dân tối cao có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp về thẩm quyền giữa các Tòa án nhân dân khu vực với nhau.
Đồng thời, Tòa án nhân dân tối cao tiếp nhận nhiệm vụ xem xét lại theo thủ tục đặc biệt (Giám đốc thẩm, Tái thẩm) đối với các quyết định giải quyết phá sản đã có hiệu lực pháp luật nhưng bị phát hiện có vi phạm nghiêm trọng.
3. Các phương thức nộp đơn hợp lệ theo Luật Phục hồi, phá sản 2025
Theo sự đổi mới về tư duy lập pháp, quá trình nộp đơn hiện nay đã được số hóa nhằm tiết kiệm thời gian cho doanh nghiệp. Căn cứ Điều 23 Luật Phục hồi, phá sản 2025, người yêu cầu có thể nộp đơn cùng các tài liệu, chứng cứ qua 03 hình thức sau:
Nộp trực tiếp: Tại bộ phận tiếp nhận đơn của Tòa án nhân dân có thẩm quyền (chủ yếu là Tòa án nhân dân khu vực).
Nộp qua dịch vụ bưu chính: Gửi hồ sơ cứng qua đường bưu điện (ngày nộp đơn được tính theo dấu bưu điện).
Nộp trực tuyến (Điểm mới nổi bật): Giải quyết vụ việc trên nền tảng trực tuyến của cơ quan Nhà nước. Hệ thống cho phép nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi, phá sản; cung cấp tài liệu, chứng cứ; tống đạt văn bản; và nộp lệ phí hoàn toàn qua mạng internet.
Lưu ý: Nếu bạn nộp đơn sai thẩm quyền, theo Điều 32 Luật Phục hồi, phá sản 2025, Tòa án tiếp nhận sẽ trả lại đơn kèm theo văn bản hướng dẫn chi tiết để bạn nộp đúng nơi quy định.
4. Ưu tiên giải quyết nhanh qua "Thủ tục rút gọn"
Nếu doanh nghiệp, HTX của bạn thuộc quy mô nhỏ hoặc không có yếu tố phức tạp, bạn có thể được hưởng lợi từ chế định Thủ tục rút gọn.
Điều 68 Luật Phục hồi, phá sản 2025: Áp dụng thủ tục phục hồi rút gọn trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày thụ lý đối với doanh nghiệp có không quá 20 chủ nợ không có bảo đảm, tổng nợ gốc từ 10 tỷ đồng trở xuống hoặc doanh nghiệp siêu nhỏ.
Điều 70 Luật Phục hồi, phá sản 2025: Áp dụng thủ tục phá sản rút gọn với doanh nghiệp không còn hoặc không đủ tài sản chi trả chi phí phá sản, quy mô nợ thấp nhằm thanh lý và kết thúc sớm.
Kết luận
Xác định đúng thẩm quyền giải quyết phá sản không chỉ giúp quy trình diễn ra minh bạch, tuân thủ pháp luật mà còn tạo cơ hội "tái sinh" nhanh chóng cho doanh nghiệp nhờ cơ chế phục hồi hoạt động kinh doanh độc lập của Luật Phục hồi, phá sản 2025. Hãy chuẩn bị hồ sơ cẩn thận và liên hệ Tòa án nhân dân khu vực nơi đặt trụ sở để khởi động quy trình này.
Bình luận