Điều kiện để doanh nghiệp được áp dụng thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh: Không phải ai nộp đơn cũng được Tòa án chấp thuận.

Sự ra đời của Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 (có hiệu lực từ ngày 01/03/2026) đánh dấu một bước ngoặt lớn trong tư duy pháp lý kinh tế tại Việt Nam khi tách bạch và ưu tiên thủ tục phục hồi trước khi xem xét phá sản doanh nghiệp. Cơ chế này mang lại chiếc "phao cứu sinh" cho các doanh nghiệp đang chìm trong khủng hoảng tài chính.

1. Thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh theo quy định mới là gì?   

Thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh là quá trình doanh nghiệp thực hiện các biện pháp tái cấu trúc tài chính, hoạt động dưới sự giám sát của Tòa án và Quản tài viên nhằm đưa doanh nghiệp thoát khỏi tình trạng khủng hoảng, thanh toán được nợ và tiếp tục hoạt động.

Điểm sáng của Luật Phục hồi, phá sản 2025 so với Luật Phá sản 2014 là tôn chỉ “Ưu tiên áp dụng thủ tục phục hồi” (Điều 3 Luật Phục hồi, phá sản 2025). Theo đó, Tòa án sẽ tập trung hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã có cơ hội vực dậy sớm nhất, thay vì chờ đến khi kiệt quệ tài sản mới tiến hành thanh lý phá sản.   

2. Các điều kiện cơ bản để doanh nghiệp được nộp đơn yêu cầu phục hồi   

Để một hồ sơ yêu cầu phục hồi được Tòa án tiếp nhận và xem xét, doanh nghiệp cần đáp ứng hai điều kiện cốt lõi về tình trạng tài chính và chủ thể nộp đơn.   

2.1. Doanh nghiệp rơi vào tình trạng có nguy cơ hoặc đã mất khả năng thanh toán   

Căn cứ theo giải thích từ ngữ tại Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15, doanh nghiệp chỉ được áp dụng thủ tục phục hồi nếu rơi vào một trong hai tình trạng sau:

• Có nguy cơ mất khả năng thanh toán: Doanh nghiệp không thanh toán được khoản nợ sẽ đến hạn trong 06 tháng tới, hoặc khoản nợ đã đến hạn nhưng chưa quá 06 tháng.   

• Mất khả năng thanh toán: Doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ sau thời hạn 06 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán.   

2.2. Chủ thể nộp đơn đúng thẩm quyền pháp luật quy định   

Không phải bất cứ nhân viên hay cổ đông nhỏ lẻ nào cũng có quyền tự ý nộp đơn xin phục hồi doanh nghiệp. Người có quyền nộp đơn phải là những cá nhân, tổ chức giữ vai trò quyết định, bao gồm:   

1. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp.   

2. Hội đồng quản trị (đối với Công ty Cổ phần).   

3. Hội đồng thành viên (đối với Công ty TNHH hai thành viên trở lên, Công ty hợp danh).   

4. Chủ sở hữu (đối với Công ty TNHH một thành viên) và Chủ doanh nghiệp tư nhân.   

5. Đại hội thành viên (đối với Hợp tác xã).   

3. Tại sao không phải cứ nộp đơn là được Tòa án chấp thuận?

Nhiều doanh nghiệp lầm tưởng rằng chỉ cần làm đơn gửi lên Tòa án là sẽ tự động được hưởng cơ chế phục hồi, qua đó tạm hoãn việc trả nợ. Thực tế, Tòa án sẽ bác đơn hoặc đình chỉ thủ tục nếu thuộc các trường hợp sau:

3.1. Người nộp đơn thiếu trung thực, lợi dụng thủ tục   

Luật Phục hồi, phá sản 2025 nghiêm cấm mọi hành vi lợi dụng thủ tục phục hồi để trốn tránh nghĩa vụ, che giấu hoặc tẩu tán tài sản. Nếu Tòa án phát hiện người nộp đơn cố tình báo cáo sai danh sách chủ nợ, che giấu tài chính hoặc nộp đơn chỉ nhằm mục đích trì hoãn việc thi hành án của cơ quan nhà nước, Tòa án sẽ trả lại đơn hoặc ra quyết định đình chỉ thủ tục. Đồng thời, người vi phạm phải tự chịu chi phí phục hồi và chịu trách nhiệm trước pháp luật.   

3.2. Không nộp lệ phí và tạm ứng chi phí phục hồi   

Doanh nghiệp bắt buộc phải hoàn thành nghĩa vụ nộp lệ phí phục hồi và tiền tạm ứng chi phí phục hồi (để chi trả cho Thẩm phán, Quản tài viên, và các chi phí hợp lý khác) trong thời hạn quy định. Nếu quá hạn mà người nộp đơn không đóng đủ tiền, Tòa án sẽ từ chối thụ lý hồ sơ.

3.3. Phương án phục hồi kinh doanh không khả thi hoặc vi phạm điều cấm   

Ngay cả khi Tòa án đã thụ lý đơn, thủ tục phục hồi vẫn có thể bị đình chỉ giữa chừng. Doanh nghiệp có trách nhiệm lập Phương án phục hồi kinh doanh khả thi và phải được Hội nghị chủ nợ thông qua. Tòa án nhân dân sẽ không công nhận nghị quyết của Hội nghị chủ nợ và lập tức đình chỉ thủ tục nếu:   

• Phương án có nội dung vi phạm điều cấm của pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội.   

• Phương án phục hồi làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích hợp pháp của Nhà nước và bên thứ ba mà không có sự đồng ý của họ.

4. Quy trình Tòa án tiếp nhận và xem xét đơn yêu cầu phục hồi   

Dựa trên hành lang pháp lý hiện hành, thủ tục để Tòa án xem xét chấp thuận việc nộp đơn diễn ra theo trình tự khắt khe:

1. Tiếp nhận và phân công: Khi nhận được đơn yêu cầu, Tòa án sẽ phân công Thẩm phán phụ trách.   

2. Xem xét đơn (Trong 12 ngày): Thẩm phán rà soát tính hợp lệ của hồ sơ. Nếu cần thiết, Tòa án sẽ ra thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ hoặc thông báo nộp lệ phí, tạm ứng chi phí.   

3. Thụ lý vụ việc: Tòa án chính thức thụ lý sau khi doanh nghiệp nộp biên lai nộp lệ phí và tạm ứng chi phí phục hồi.   

4. Chỉ định Quản tài viên: Thẩm phán chỉ định Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản để độc lập giám sát tài chính doanh nghiệp.   

5. Xác minh danh sách chủ nợ & Tổ chức Hội nghị chủ nợ: Hội nghị chủ nợ sẽ quyết định số phận của doanh nghiệp thông qua việc biểu quyết chấp thuận hay bác bỏ phương án phục hồi.   

5. Kết luận

Thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh là một chính sách nhân văn và tiến bộ được củng cố vững chắc trong Luật Phục hồi, phá sản 2025. Mặc dù đây là cơ hội vàng để doanh nghiệp tái sinh, điều kiện áp dụng lại rất chặt chẽ nhằm bảo vệ sự minh bạch của thị trường. Không phải ai nộp đơn cũng được Tòa án chấp thuận — doanh nghiệp chỉ được trao cơ hội này khi thực sự đối mặt với khó khăn tài chính, có tính trung thực cao và đệ trình được một phương án cứu vãn khả thi, thượng tôn pháp luật.

Thay vì né tránh, các chủ doanh nghiệp nên chủ động rà soát dòng tiền, tìm hiểu kỹ lưỡng các văn bản pháp luật hiện hành và nộp đơn phục hồi ngay khi mới có "nguy cơ mất khả năng thanh toán" để tối ưu hóa khả năng được Tòa án và các chủ nợ chấp thuận.